Lezingen
Ontdek hier ons aanbod aan lezingen
Klik op een thema voor meer informatie.
De glasschilderkunst in de historische Nederlanden
Van de oudste glasraamfragmenten uit de Middeleeuwen tot enkele hedendaagse glaskunstenaars, deze lezing geeft een breed overzicht van de geschiedenis van de glasschilderkunst van bij ons. Ondertussen leert u ook wat het verschil is tussen een glasraam en een medaillon, hoe stijlen en smaken doorheen de eeuwen evolueerden, en maakt u kennis met enkele van onze historische topkunstenaars.
De geschiedenis en betekenis van glasramen in kastelen
Glasramen en kastelen, bestaat er een romantischer onderwerp? In deze lezing reist u langs Belgische kastelen, op zoek naar de glasramen van Bourgondische hertogen en van 19de-eeuwse kasteeleigenaars. Het is een verhaal over enkele bijzondere kastelen, maar bovenal over hun bewoners, hun voorkeuren en de heersende modes en wooncultuur. En natuurlijk steekt u meteen ook wat op over de geschiedenis van de glasschilderkunst.
Moderne glaskunst van de Art Nouveau tot nu
De Art Nouveau maakte op een revolutionaire manier gebruik van glasramen en kon daarbij profiteren van enkele nieuwe glassoorten en technieken. Bovendien was glas een van de belangrijkste sfeerscheppers in de art-nouveaugebouwen. Dit principe van ‘totaalkunstwerk’ was eveneens aanwezig in de Art Deco en het Modernisme. Maar we kijken ook naar de verdere ontwikkelingen op vlak van de glasraamkunst in de 20ste eeuw, zoals het katholieke reveil in het Interbellum en de naoorlogse heropbouw. Afsluiten doen we met de huidige stand van zaken.
De export van glasramen in de 18de en 19de eeuw
Hoe komt het dat middeleeuwse en renaissanceglasramen zo zeldzaam zijn? Niet alleen tijdens de Beeldenstorm werden ze massaal vernield. Ook later, in de 18de en 19de eeuw maakten diverse ontwikkelingen op vlak van godsdienst, politiek en mode vele slachtoffers onder het glaserfgoed. Op een bepaald moment werden onze glasramen zelfs per kilo verkocht! Hoe kwam dit precies? Wie waren de kopers? En wat deden ze ermee? U komt het allemaal te weten tijdens deze lezing.
De soorten blank vensterglas van de middeleeuwen tot nu
Wist u dat er al van het prille begin verschillende manieren bestonden om vensterglas te maken? Die verschillende glassoorten zagen er niet alleen anders uit, ook kozen klanten vaak heel bewust voor één of meerdere bepaalde soorten. In deze lezing komt u te weten welke soorten dat waren en hoe u ze kunt herkennen. Maar ook wordt ingegaan op juiste en foute keuzes bij het herbeglazen van monumenten.
Glasramen en achterglasschilderingen – een wereld van verschil
Ooit gehoord van achterglasschilderingen? En lijkt dat op glasramen? Neen, ze hebben alleen gemeen dat ze hun voorstelling op glas dragen. Bij glasramen is het doorvallend licht essentieel, daar waar achterglasschilderingen, net als andere schilderijen ‘gelezen’ worden met opvallend licht. De vervaardigingstechnieken zijn dan ook fundamenteel verschillend. Verder wordt er ook ingegaan op de specifieke functie van sommige achterschilderingen, zoals bijvoorbeeld de voorstelling van schepen.
De conservatie-restauratie van gebrandschilderd glas via een transdisciplinaire aanpak
Lange tijd situeerde het behoud van glasramen zich in de ‘ambachtelijke’ sferen. Herstel was doorgaans gericht op het stabiliseren van de glasramen, het herstel van ontbrekende of gebroken stukken, en het water- en winddicht maken van de panelen. Men ging daarbij voorbij aan het feit dat glasramen vaak heel waardevolle transparante schilderijen zijn van belangrijke kunstenaars of ontwerpers. Een transdisciplinaire benadering garandeert vandaag meer gefundeerde interventies: met aandacht voor de (kunst)historische waarde en betekenis én met betere technieken en materialen.
De geheimen van de glazenier (lezing + workshop)
Glasramen blijven fascineren. Hoe komt het dat je hard maar breekbaar glas toch in zulke mooie vormen kunt snijden? En wat is het verschil tussen gekleurd glas en gebrandschilderd glas? Na een uitleg over de eigenschappen van glas en de soorten glasverven, volgt een workshop ‘glassnijden’. Op die manier zijn enkele geheimen van de glazenier toch een beetje ontsluierd.
Het gebruik van Macro-XRF bij het onderzoek van glasramen
Wat voor het oog onzichtbaar is, kan soms met moderne onderzoekstechnieken aan het licht gebracht worden. Dit is ook bij het onderzoek van glasramen bijzonder nuttig. Aan de hand van enkele interessante casussen wordt de relevantie van Macro-XRF aangetoond. Deze techniek maakt het mogelijk om de aanwezigheid van chemische elementen op glasramen zichtbaar te maken. Dit levert niet enkel nuttige informatie omtrent de datering van het glas maar laat ook toe om bijvoorbeeld latere herschilderingen te detecteren.
Methodisch kijken naar glasramen: de casus Rumbeke
Het 13de-eeuwse Annunciatiepaneel uit de Notre-Dame van Parijs
Gebrandschilderde medaillons: pareltjes van architecturale glaskunst
